Centrum Kultury Grodzisk Mazowiecki

Strona główna > Radogoszcz > Wydarzenia > Warsztaty opowiadania

Warsztaty opowiadania

Szepty miasta

Pod tym hasłem odbywac sie będą warsztaty opowiadania historii prowadzone przez opowiadaczy z grupy "Studnia O". Pierwsze spotkanie juz w najbliższą sobotę, 2 marca o 16.30. Wstęp wolny.

Warsztat jest skierowany do wszystkich osób zainteresowanych sztuką opowiadania, w szczególności dla nauczycieli, edukatorów oraz lokalnych animatorów kultury. Celem warsztatu jest rozwijanie umiejętności opowiadania i inspiracja do wykorzystania tej sztuki w pracy i życiu codziennym. Warsztat prowadzi do przygotowania i zaprezentowania przez uczestników opowieści o Grodzisku z wykorzystaniem legend, wątków z historii miasta, osobistych historii mieszkańców.

Cykl spotkań warsztatowych obejmie następujące elementy:

1. Opowieść, opowiadacz, opowiadanie

Warsztat zaczyna się zwykle od prezentacji ukazującej ukazującej bogactwo form i tradycji ustnych historii – uczestnicy poznają tradycyjne arabskie przypowieści Hodży Nassredina, bajki z różnych kultur a także opowieści współczesne: legendy miejskie,  bajki dla dorosłych, historie osobiste. Słuchanie opowieści pozwala znaleźć odpowiedź na pytanie: czym jest opowieść, opowiadanie, czym różni się od projektów stricte teatralnych (różnica między odgrywaniem ról a opowiadaniem historii), jak można pracować z materią wspomnienia, jak „uustnić” tekst pisany.

2. Źródła opowieści

Pracę nad źródłami opowieści zaczynamy od postawienia pytań: co wiemy, czego nie wiemy, czy wiemy, gdzie szukać.

Źródła historii ustnej (opowieść osobista, wspomnienie, autobiografia). Pokazujemy, jak można pracować z pamięcią ustną, jak zbierać opowieści, przeprowadzać wywiady-rozmowy z osobami starszymi; zastanawiamy się wspólnie, co można zrekonstruować na podstawie osobistego doświadczenia, w jakim stopniu pamięć jest źródłem wiedzy, a w  jakim niewiedzy (historia wyobrażeń, mentalności, stereotypów). Szukamy dobrej formy dla narracji wspomnienia – wskazujemy źródło, opowiadamy w trzeciej osobie. Jeśli wspomnienie dotyczy na przykład przedwojennego targu, szukamy wspólnie okrzyków targowych, które są świetną trampoliną do wskoczenia w żywioł ustnej opowieści.

Źródła historii pisanej Staramy się lokalny konkret historyczny pokazać na tle wielkiej historii, przywołujemy kontekst kulturowy (święta, zwyczaje, obrzędy, kuchnia), który pomoże nam w zbudowaniu narracji, pracujemy z dokumentami (spisy ludności, zawodów, podania, metryki, konkretne adresy), pokazując, jak taki szczegół wprowadzić do opowieści, jak twarde fakty historyczne  połączyć z narracją o charakterze literackim (baśń, przypowieść). 

Mapa miasta Na współczesną mapę miasta nakładamy tę dawną – szukamy miejsc znaczącej obecności i nieobecności (to, czego nie ma, a było, jest równie ważne, czasem nawet ważniejsze, bo właśnie te miejsca możemy na nowo ożywić w opowieści, ale najpierw trzeba dokładnie je zlokalizować w przestrzeni). Dlatego dobrze reonstruowanie mapy miasta prowadzić równolegle: na papierze i w realnej przestrzeni, podczas wpólnego spaceru, wędrówki po  śladach przeszłości, po nieistniejącycm mieście.

Fotografie, sztuki wizualne Opowieści można połączyć z prezentacją archiwalnych fotografii, jeśli takie mamy i jeśli mają one związek z opowieściami. Można je wtedy zestawić ze zdjęciami tych samych miejsc wykonanych przez uczniów dziś, współcześnie, lub z dobranymi odpowiednio do kontekstu sztukami wizualnymi. 

Pieśni, muzyka Bardzo ważną, integralną częścią widowiska narracyjnego jest strona muzyczna: pieśni z danego kręgu kulturowego, muzyka, najlepiej grana na żywo. Ale umuzycznić opowieść możemy też za pomoca prostych środków: wystukiwania, wyklaskiwania rytmu, rytmizacji mowy, zaśpiewów, okrzyków, rapów...Ważne, by podczas warsztatu odkryć, kto z uczestników w jakim rejestrze wyrażania czuje się najbardziej na miejscu, najbardziej naturalnie.

3. Praca z rytmem, głosem, ciałem

Niezbywalnym elementem warsztatu opowiadania jest praca z rytmem, głosem i ciałem. Rozpoznajemy parametry swego głosu:(cicho/głośno; szybko/wolno, wysoko/nisko). Głos i jego parametry (barwa, tempo, skala, intensywność) to podstawowe instrumentarium opowiadacza. Dlatego warto odkryć unikalność swego głosu i pracować nad jego ukrytym potencjałem.

Poznajemy podstawowe wyznaczniki muzyczności opowiadania (powtórzenia, refreny, zaklęcia, różnicowanie głosów w opowieści).

Uczymy się rytmizowania opowieści (wyliczanki, przysłowia, zagadki).

Pracujemy nad postawą ciała, nad naturalnością i wyrazistością gestu.

 

4. Praca ze strukturą opowieści i wyobraźnią

 Dobrze opowiedziana historia powinna mieć wyrazistą strukturę narracyjną (porządek narracji). Jednocześnie żywa opowieść czerpie swój pokarm z wyobraźni, z tego, w jakim stopniu zwizualizujemy sobie historię. Oto proponowane ćwiczenia w grupach.

Każda grupa otrzymuje narracyjny schemat opowieści z różnych tradycji kulturowych (rodzaj ustnego streszczenia, ktore wykonuje prowadzący warsztat). Zadania do wykonania to:

a) podział opowieści na sekwencje;

b) znalezienie wyrazistego początku i zakończenia-puenty;

c) znalezienie refrenów-elementów powtarzalnych w historii.

 Uczestnicy przygotowują w grupach historie i opowiadają je potem publicznie w obecności innych słuchaczy. Po każdej prezentacji rozmowa na temat klarowności narracji: co się udało, co było wyraziste, przykuwajace uwagę.

5. Budowanie widowiska narracyjnego – opowieści o Grodzisku

Praca nad budowaniem całości wygląda zazwyczaj tak, że najpierw pracujemy nad poszczególnymi małymi historiami i dopiero potem wspólnie zastanawiamy się, jak je ze sobą połączyć, jak zbudować pomiędzy nimi pomosty, co uczynić nicią przewodnią, jak zbudować początek i koniec, jak wprowadzić muzyczne elementy. Prowadzący warsztat/nauczyciel spełnia w jakiejś mierze funkcję reżysera, ale reżysera bardzo otwartego na współpracę z uczestnikami – im więcej samodzielnych pomysłów ze strony uczestników, również w budowaniu koncepcji całości, tym lepiej dla projektu.

Tym, co bardzo porządkuje widowisko narracyjne, jest tak zwana historia ramowa. To zazwyczaj baśń, opowieść literacka, która integralnie wiąże się z tematem widowiska. Jej znalezienie będzie jednym z zadań warsztatu.